Rozmowa idzie dobrze. Masz już trzy zdania za sobą, nie myślisz o tym, jak brzmisz, i w pewnym momencie mówisz:

I need to talk to the... yyy...

I nic. Słowo, którego potrzebujesz, nie przychodzi. Wiesz, że je znasz, bo widziałaś je sto razy. Mija sekunda, druga, trzecia.

Mówisz sorry i machasz ręką. Albo wyciągasz telefon. Albo wrzucasz polskie słowo i liczysz, że przejdzie.

Po rozmowie zostaje w Tobie nie to, że czegoś nie wiedziałaś. Zostaje to, że zdanie się nie skończyło.

To nie jest problem ze słownictwem

Native speakerowi brakuje słowa po kilka razy dziennie. W swoim języku. Mówi wtedy that thing, whatsitcalled, you know what I mean, idzie dalej i nikt tego nawet nie zauważa.

Różnica między Wami nie polega na liczbie znanych słów. Polega na tym, co robicie w tej jednej sekundzie, kiedy słowa nie ma.

Ty zaczynasz go szukać. On zaczyna je opisywać.

To jedna decyzja, podejmowana w pół sekundy, i ona odpowiada za większość tych momentów, w których rozmowa Ci się urywa.

Dlaczego szukanie słowa jest najgorszym możliwym ruchem

Kiedy zaczynasz szukać, cała Twoja uwaga schodzi z rozmowy do pamięci. Przestajesz słuchać, przestajesz mówić i stoisz w miejscu.

Trzy rzeczy dzieją się wtedy naraz.

Słowo i tak nie przychodzi. Pod presją działa to odwrotnie, niż chciałabyś. Im mocniej go szukasz, tym pewniej siedzi schowane. Przypomni Ci się dwadzieścia minut później, w drodze do domu.

Zdanie, które już zaczęłaś, rozsypuje się w głowie. Trzymałaś w pamięci jego końcówkę, a teraz pamięć jest zajęta czymś innym. Dlatego po pauzie często zaczynasz od nowa, zamiast dokończyć.

Rozmowa nie czeka. Druga osoba albo zacznie mówić w Twoją pauzę, albo sama poda Ci jakieś słowo, albo przełączy się na polski, jeśli umie. Żadna z tych rzeczy nie jest tym, czego chciałaś.

Szukanie słowa to ta sama pułapka co układanie zdań po polsku i tłumaczenie ich w myślach. Opisałam ją w osobnym wpisie.

Szkoła nauczyła Cię, że liczy się tylko to jedno słowo

W teście jest jedna poprawna odpowiedź. Napisałaś obok, nie ma punktu. Nikt nigdy nie dał Ci punktu za to, że umiałaś to samo powiedzieć inaczej.

Dwanaście lat takiego treningu zostawia w głowie prostą zasadę: albo wiem dokładnie, albo nie mówię.

W rozmowie ta zasada jest po prostu nieprawdziwa. W rozmowie cel jest jeden: druga osoba ma zrozumieć, o co Ci chodzi. Nie ma znaczenia, czy użyłaś słowa ze słownika, czy opisałaś je czterema prostymi wyrazami.

Rozmowa nie jest testem ze słownictwa. Nikt nie sprawdza, czy znalazłaś właściwe słowo. Sprawdza się tylko to, czy Cię zrozumiano.

Pięć ruchów zamiast szukania

Każdy z nich kupuje Ci czas albo całkowicie omija lukę. Wszystkie składają się ze słów, które już znasz.

1. Powiedz, do czego to służy

Najprostszy i najskuteczniejszy ruch. Nie nazywasz rzeczy, tylko mówisz, co się z nią robi.

It's the thing you use to open wine. · It's a person who helps you buy a flat. · It's the paper you get when you buy something.

Nie wiesz, jak powiedzieć „korkociąg”, a rozmowa leci dalej i jeszcze dostajesz od rozmówcy właściwe słowo.

2. Zejdź o poziom wyżej

Zamiast konkretnego słowa użyj ogólnego, a potem dorzuć szczegół.

Some kind of document. · A sort of tool. · It's a medical thing, for your back.

Ogólne słowa znasz wszystkie. Thing, person, place, document, problem, tool. W rozmowie to są najbardziej opłacalne słowa w całym angielskim.

3. Powiedz, do czego to podobne

It's like a train, but smaller. · It's similar to a lease, but shorter. · Something between a shop and a warehouse.

Działa świetnie, kiedy druga osoba zna temat. Dostajesz od niej właściwe słowo w następnym zdaniu.

4. Zapytaj wprost

Najbardziej niedoceniany ruch, bo wygląda jak przyznanie się do niewiedzy. W praktyce brzmi pewnie i działa od razu.

What do you call it when you work from home? · How do you say „zaświadczenie” in English? · What's the word for the person who checks the accounts?

Dwie rzeczy dzieją się tu naraz. Dostajesz słowo i to słowo zostaje Ci w głowie na stałe, bo przyszło w rozmowie, a nie z listy. Słowa złapane w ten sposób trzymają się znacznie lepiej niż te wyklepane z fiszek, i to jest też odpowiedź na pytanie, dlaczego słówka z list nie zostają.

5. Kup sobie dwie sekundy

Zwroty, które wypełniają pauzę i brzmią naturalnie, a nie jak zawieszenie.

How can I put it... · I can't think of the word... · What's the word... · You know what I mean, the... · Let me think for a second.

Native speakerzy używają ich przez cały czas. Powiedziana na głos pauza przestaje być ciszą.

To samo zdanie, trzy razy

Chcesz powiedzieć: „Muszę pogadać z księgową o fakturze”. Nie znasz słowa accountant ani invoice.

Wersja, która staje: I need to talk to the... yyy... sorry...

Wersja z opisem: I need to talk to the person who does my taxes, about that document I have to send every month.

Wersja z pytaniem: I need to talk to... how do you say „księgowa”? The person who does the taxes. Yes, her. About the money document.

Druga i trzecia są dłuższe i mniej elegancko brzmiące. Obie przechodzą. Pierwsza nie przechodzi.

Po drugiej i trzeciej rozmowa idzie dalej i to Ty ją prowadzisz.

Czego nie robić

Nie przepraszaj za swój angielski. Sorry, my English is bad nie pomaga rozmowie, a Ciebie ustawia na gorszej pozycji na resztę spotkania. Jeśli już musisz coś powiedzieć, wystarczy I'm still looking for the word.

Nie wrzucaj polskiego słowa bez ostrzeżenia. Rozmówca nie wie, czy to nazwa własna, czy słowo, którego nie zna. Jeśli wrzucasz, od razu dodaj how do you say it in English?

Nie urywaj zdania. Dokończ je, nawet brzydko. Zdanie dokończone brzydko jest komunikacją. Zdanie urwane w połowie zostawia drugą osobę bez niczego, a Ciebie z poczuciem, że znowu nie dałaś rady.

Nie sięgaj po telefon w trakcie. Tłumacz w połowie rozmowy kosztuje więcej czasu, niż daje. Zapisz to słowo po rozmowie i sprawdź wtedy, bo wtedy zostanie.

Zrób to w tym tygodniu

Wypisz dziesięć polskich słów ze swojej codzienności, których nie znasz po angielsku. Z pracy, z domu, z lekarza, z urzędu.

Potem opisz każde z nich po angielsku dwoma zdaniami, na głos. Bez słownika i bez zaglądania w telefon. Używaj thing, person, the one you use to.

Dopiero na końcu sprawdź wszystkie dziesięć w słowniku.

Ćwiczenie wygląda dziwnie i o to chodzi. Trenujesz dokładnie ten ruch, który masz zrobić, kiedy słowa nie ma. Na głos, bo w głowie wszystko brzmi dobrze.

Jak to wygląda na lekcjach

Kiedy w trakcie mówienia brakuje Ci słowa, nie podaję go od razu. Pytam najpierw describe it. Przez pierwsze tygodnie bywa to irytujące, a potem przestajesz w ogóle zauważać, że to robisz, i w tym cała rzecz.

Nie przerywam Ci w połowie zdania. Brakujące słowa i błędy zapisuję i wracamy do nich, kiedy skończysz mówić. Po lekcji dostajesz je spisane, razem z pracą domową.

Jeśli gramatykę masz w porządku, a chodzi Ci tylko o rozgadanie się, to są konwersacje: 180 zł za 60 minut samej rozmowy, bez przerabiania zadań. Jeśli czujesz, że pod mówieniem brakuje podstaw, lepsza będzie lekcja indywidualna w tej samej cenie. Ceny są na stronie z ofertą, takie same dla wszystkich, bez pakietów i bez gwiazdek.

A jeśli słowo nie przychodzi nie w pojedynczym zdaniu, ale w ogóle, od pierwszej sekundy rozmowy, to trochę inna sprawa i napisałam o niej tutaj.